TUNG DIAMOND











{April 22, 2009}   Các tiêu chuẩn giá trị của đá quý

Muốn được coi là đá quý, một khoáng vật, một tập hợp khoáng vật một loại đá hay vật liệu tự nhiên khác phải đạt các tiêu chuẩn giá trị sau đây:

gemstone_information

* Đẹp

Đẹp là tiêu chuẩn đầu tiên của đá quý, quyết định sự hấp dẫn và giá trị của nó. Tiêu chuẩn này được quy định bởi:

– Màu sắc: Màu sắc càng tươi, càng đậm thì viên đá quý càng đẹp, giá trị của nó càng cao. Ruby, Sapphire, Emerald, Ngọc Jade là những loại đá quý có màu hấp dẫn nhất.

– Độ trong suốt: Nói chung, đá quý càng trong suốt thì giá trị càng cao.

– Ánh (độ phản chiếu ánh sáng): Đá quý có độ phản chiếu ánh sáng càng cao thì càng lôi cuốn con người. Kim cương, zircon là những ví dụ điển hình về đá quý có ánh cao.

– Các hiệu ứng quang học đặc biệt: Có những loại đá quý không có màu sắc hấp dẫn, không có ánh cao và không trong suốt, nhưng lại có những hiệu ứng quang học rất đặc biệt, lôi cuốn thị hiếu của con người. Ví dụ như Opal với hiệu ứng “trò chơi ánh sáng” (play of colour). Những hiệu ứng quang học thường gặp trong các loại đá quý là: Hiện tượng ngũ sắc (trong Opal), hiện tượng sao, mắt mèo (trong ruby, saphir, chrysoberyl…).

Đã là đá quý là phải bền trong quá trình sử dụng để chống lại các tác động khác nhau từ bên ngoài (va chạm, nhiệt độ, các hóa chất…). Tiêu chuẩn này thể hiện ở:
– Độ cứng (bền cơ học): Đá quý càng cứng thì càng bền về mặt cơ học, ít khả năng bị vỡ, sứt mẻ hoặc trầy xước. Thông thường đá quý phải có độ cứng từ 7 trở lên (theo Thang độ cứng tương đối gồm 10 cấp của Mohs). Sở dĩ như vậy vì thành phần chủ yếu của bụi bẩn trong không khí chính là các mảnh vụn thạch anh có độ cứng 7, nếu tác động lâu ngày có thể làm mòn hoặc trầy xước đá quý.

Tuy vậy cũng có các ngoại lệ như ngọc trai, opal…, độ cứng thấp (4-5), nhưng vẫn được coi là người ưa chuộng vì chúng rất đẹp.

– Độ dai: Một số đá quý có thể có độ cứng không cao nhưng lại rất dai do có cấu trúc bên trong đặc biệt. Ví dụ kinh điển là ngọc Jade (jadeit và nephrit) rất được ưa chuộng ở Việt Nam và các nước Châu Á. Hai khoáng vật này có độ cứng 6-6,5, nhưng rất bền vững vì có cấu tạo sợi, bó.

– Bền vững về mặt hóa học: Ngoài bền vững cơ học, đá quý còn phải có khả năng chịu đựng được tác động của các loại hóa chất (nhất là các axit) thường gặp.

loose_colored_gemstones

Ngoài ra đá quý cũng phải chịu được tác dụng của nhiệt độ, nhất là nhiệt độ cao.

– Hiếm: Tiêu chuẩn này phụ thuộc vào quan niệm chủ quan của con người: Cái gì đã quý thì phải hiếm. Đã có một thời Amethyst (thạch anh tím) rất được ưa chuộng và có giá trị rất cao vì nó rất hiếm (trước thế kỷ 20). Nhưng vào đầu thế kỷ 20, khi các mỏ Amethyst được tìm thấy ở nhiều nơi trên thế giới (Nga, Brazil), giá trị của nó giảm hẳn xuống và cho đến nay vẫn không thay đổi.

Ba tiêu chuẩn trên đây có ý nghĩa quyết định đối với giá trị của đá quý. Ngoài ra, giá trị của đá quý còn bị chi phối bởi các tiêu chuẩn sau đây.

*Thị hiếu:

Mỗi người, mỗi dân tộc, mối khu vực địa lý – lịch sử – văn hóa, mỗi thời kỳ lịch sử có thể có thị hiếu không giông nhau về các loại đá quý nhất định. Ngọc Jade từ xưa đến nay vẫn đặc biệt được ưa chuộng ở Phương Đông, trong khi ở Châu Âu và Châu Mỹ, người tiêu dùng lại ít quan tâm đến loại ngọc này. Ở những xứ Phương Bắc ít ánh nắng Mặt Trời người ta thường được ưa loại ruby màu đỏ nhạt và hồng hơn là ruby đỏ đậm như ở các nước ở Trung Cận Đông nhiều nắng.

Theo thời gian thị hiếu đối với một số loại đá quý có sự thay đổi đáng kể. Thời La Mã cổ đại Opal có giá trị cao hơn nhiều so với bây giờ vì người La Mã tin rằng Opal có khả năng bảo vệ con người, nhất là trong chiến trận Scott, trong đó những bất hạnh và bi kịch của nhân vật chính đều gắn với Opal. Cuốn tiểu thuyết hay đến mức người ta tìm đọc và dịch ra rất nhiều thứ tiếng. Vì vậy mà đến giữa thế kỷ 19 việc kinh doanh Opal ở Mỹ gần như chấm dứt, và cho đến nay đối với nhiều người Mỹ việc sở hữu Opal là điều không thể chấp nhận được.

*Độ hoàn hảo:

Các tỳ vết bên ngoài và đặc biệt là các bao thể bên trong (có tên gọi chung là các khuyết tật) đều ảnh hưởng đến giá trị của viên đá đã chế tác. Việc tìm và xác định vị trí chính xác của các khuyết tật này là một nội dung quan trọng của nghiên cứu Ngọc học. Ảnh hưởng của các khuyết tật đến giá trị của các loại đá quý khác nhau là không như nhau. Có những bao thể không thể chấp nhận được đối với kim cương lại hoàn toàn có thể có mặt trong emerald, vì trong emerald hầu như bao giờ cũng có các khuyết tật khác nhau và chúng vẫn có các giá trị kinh tế rất cao.

*Kích thước

Viên đá có kích thước càng lớn thì giá trị càng cao. Tuy nhiên, quan hệ giữa kích thước và giá trị của các loại đá quý lại không phải là quan hệ tỷ lệ thuận.

*Chất lượng chế tác

Đá quý chỉ thực sự có giá trị sau khi được chế tác (thành ngọc). Chất lượng chế tác càng cao thì giá trị của viên đá càng lớn. Chất lượng chế tác của một viên đá được quy định bởi các thông số

– Hình dạng

– Độ cân đối

– Độ hoàn thiện (độ đối xứng, độ bóng)

*Gọn nhẹ

Lĩnh vực sử dụng chủ yếu của đá quý là các hàng trang sức, tức là không được quá lớn và quá nặng để có thể mang (đeo) trên người, dễ vận chuyển, dễ bảo quản và cất giữ.

*Tính ổn định giá cả

Mặc dù giá của đá quý thường có sự dao động nhất định, nhưng xu hướng chung là chúng phải tương đối ổn định trong một thời gian dài, chỉ có vậy mới khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực đá quý.

(azami – thông tin từ bài viết của TS Nguyễn Ngọc Khôi)



Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

et cetera
%d bloggers like this: